TIÊN HIỀN CÁCH NGÔN 1

18/07/2025

先贤格言

CÁCH NGÔN CỦA TIÊN HIỀN

(Trích ĐÔNG Y BẢO GIÁM)

KỲ 1:

Dược vương Tôn Tư Mạo, ông tổ dưỡng sinh Đông y

眞人养生铭曰 – Bài minh CHÂN NHÂN DƯỠNG SINH viết:

人欲劳于形 Người ham thích lao động

百病不能成 Bách bệnh khó hình thành

飮酒勿大醉 Uống rượu đừng say khướt

诸疾自不生 Thì tật hoạn không sanh.

食了行百步 Ăn xong đi trăm bước

数以手摩肚 Tay xoa bụng nhiều lần

寅丑日剪甲 Chải đầu khoảng trăm lượt

头髮梳百度 Cắt móng ngày sửu, dần

饱卽立小便 Ăn no đứng tiểu tiện

飢则坐漩尿 Lúc đói nhớ tiểu ngồi

行处勿当风 Đi tránh nơi nhiều gió

居止无小隙 Ở tránh chỗ gió lùa.

常夜濯足卧 Ăn quá no chẳng lợi

饱食终无益 Đi ngủ phải rửa chân

思虑最伤神 Mừng giận tổn thương khí

喜怒最伤气 Lo nghĩ tổn thương thần.

每去鼻中毛 Thường nên tỉa lông mũi

常习不唾地 Chớ nhổ nước miếng tràn.

平明欲起时 Sáng mai khi ngủ dậy

下床先左脚 Chân trái bước xuống sàn

一日无灾殃 Sẽ tránh xa xấu ác

去邪兼辟恶 Trọn một ngày bình an.

如能七星步 Năng tập Thất tinh bộ ⁽¹⁾

令人长寿乐 Thường sống lâu, an lạc

酸味伤于筋 Ăn chua nhiều thương gân

苦味伤于骨 Đắng nhiều tổn xương cốt,

甘卽不益肉 Ngọt nhiều hại cơ nhục

辛多败正气 Cay lắm chính khí suy

咸多促人寿 Vị mặn giúp trường thọ ⁽²⁾.

不得偏耽嗜 Đừng đam mê quá độ

春夏少施泄 Xuân hạ giảm tiết tinh

秋冬固阳事 Thu đông bớt dương sự

独卧是守眞 Ngủ riêng giữ chân nguyên

愼静最为贵 Cẩn trọng thật đáng quý.

钱财生有分 Tiền tài sinh có phận

知足将为利 Biết đủ ắt lợi rồi

强知是大患 Biết nhiều là hoạn lớn

少慾终无累 Thiểu dục tránh lôi thôi

神静自常安 Thần tĩnh tự an ổn

修道宜终始 Tu đạo nên thủy chung

书之屋壁中 Sách quý chất đầy vách

将以传君子○ Gặp quân tử trao cùng.

Chú thích:

(1) Thất tinh bộ: Chúng tôi ngờ tên một bài quyền hay phép luyện công nhưng hiện chưa tra cứu được. Thất tinh có lẽ chỉ Bắc Đẩu thất tinh (7 vì sao trong chòm sao Bắc Đẩu), gồm: Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh, Vũ Khúc, Phá Quân.

(2) Vị mặn giúp trường thọ: Theo Đông y ăn với độ mặn thích hợp có thể bổ thận, khoẻ xương, có lẽ nhờ vậy mà sống lâu (Đông Y cho rằng “thận là tiên thiên chi bản”). Theo Tây y, trong cơ thể chúng ta nước chiếm đến 60 -70% khối lượng. Để điều hòa được lượng nước này đến với các bộ phận trong cơ thể không thể thiếu vai trò của muối. Muối có tác dụng giúp cơ thể kiểm soát khối lượng máu, điều hòa huyết áp, giúp bắp thịt có thể co duỗi… Thiếu muối, cơ thể sẽ bải hoải, mệt mỏi, sự cân bằng bị phá vỡ, gây nên nhiều bất tiện cho sự hoạt động của cơ thể. Nhưng ăn quá nhiều muối cơ thể lại phải đối mặt với nhiều nguy cơ như tăng huyết áp, ung thư dạ dày, sỏi thận, thận hư nhiễm mỡ và nhất là có thể phá vỡ ADN khiến các cơ chế phục hồi tế bào trong cơ thể ngừng hoạt động hoặc hoạt động kém hiệu quả. Theo một số nghiên cứu mới đây, những người hằng ngày nạp vào cơ thể lượng muối dưới 1,6g thì rất ít bị tăng huyết áp. Trong số những người ăn 1,6 – 8g muối mỗi ngày thì có tới 15% bị huyết áp cao, và con số này ở những người ăn trên 8g là 30%. Theo các nhà khoa học, mỗi ngày chúng ta chỉ nên tiêu thụ 4 – 6g, với người cao huyết áp thì chỉ nên dùng 2 – 4g. Trẻ em, người già và phụ nữ mang thai nên dùng ở tỷ lệ thấp hơn (BT).

PHAN CÔNG TUẤN dịch và chú

(Tạp chí CTQ số 141, tr.26)