Trang nhà LƯƠNG Y PHAN CÔNG TUẤN

Văn khấn an vị tôn tượng THẦN NÔNG và Danh y ĐÀO CÔNG CHÍNH

09/10/2026

 VĂN KHẤN AN VỊ TÔN TƯỢNG VIÊM ĐẾ THẦN NÔNG VÀ

DANH Y ĐÀO CÔNG CHÍNH

Nam mô Thập phương Thường trụ Tam bảo !

Nam mô Đông độ Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Phật !

Nam mô Thanh Lương Địa Bồ tát ma ha tát !

Kính cáo chư Thiên Long Bát bộ long thần hộ pháp !

Kính cáo chư Hoàng thiên, Hậu thổ liệt vị tôn thần !

Kính cáo chư Lịch đại Y tổ Đông -Tây  từ Trung Hoa, Hy Lạp tới Việt Nam !

Hôm nay là ngày 28 tháng 8 năm Bính Ngọ, nhằm ngày 8/10/2026.

Tại khuôn viên Y miếu của Bệnh viện Y học cổ truyền thành phố Đà Nẵng

Địa chỉ 77 Đinh Gia Trinh, thuộc xứ đất La Qua, phường Hòa Xuân, thành phố Đà Nẵng.

Trong không khí hướng đến kỷ niệm 50 năm thành lập Bệnh viện Y học cổ truyền thành phố Đà Nẵng (1976-2026), với tinh thần biết ơn các bậc Y tổ khai sáng Y học Đông Tây, ngay tại đây và bây giờ, Ban giám đốc Bệnh viện, cùng cán bộ chủ chốt, đại diện cho hơn 250 cán bộ nhân viên, người lao động của Bệnh viện, chúng con xin thành tâm tổ chức lễ an vị tôn tượng VIÊM ĐẾ THẦN NÔNG, Thủy tổ ngành Nông nghiệp và Y dược, cùng Danh y ĐÀO CÔNG CHÍNH , Y tổ của ngành Dưỡng sinh Y học cổ truyền Việt Nam.

Kính cáo liệt vị Y tổ!

Theo các truyền thuyết dã sử còn in đậm trong cộng đồng cư dân các nền văn hóa Hoa Hạ và văn hóa Việt Nam, Viêm Đế Thần Nông là vị vua huyền thoại thời thượng cổ, được tôn vinh là ông tổ của ngành Nông nghiệp và Y dược cổ truyền. Tục truyền, Ngài là là người đầu tiên dạy dân chế tạo công cụ cày bừa làm ruộng, gieo trồng ngũ cốc; lập ra các chợ đầu tiên để giao thương hàng hóa; trực tiếp nếm hàng trăm loại cỏ cây, hoa lá để phân biệt độc tính, từ đó khai sinh ra ngành Nông nghiệp và Y học cổ truyền. Tên Ngài gắn liền với bộ sách Thần Nông Bản Thảo Kinh, là bộ y thư dược liệu đầu tiên của Y học cổ truyền Phương Đông. Trong cộng đồng cư dân trên đất nước Việt Nam, và ngay trên địa bàn phường Hòa Xuân hiện nay vẫn còn những di tích đền/ miếu Thần Nông được nhân dân tôn thờ.

Tên Thần Nông đã vang lên trong Hành Khúc Y Dược Cổ Truyền Việt Nam mà Bệnh viện YHCT chúng con vừa tổ chức sáng tác:

Y Dược Cổ truyền Việt Nam

Qua bao thời đại thăng trầm

Thần Nông, Văn Lang, Âu Lạc

Nối dài Đinh, Lý, Lê, Trần.

Và hôm nay, nhân lễ an vị tôn tượng, cho phép chúng con đúc kết tư liệu tuyên dương công đức và phả hệ của Ngài bằng bài diễn ca giúp dễ nhớ nằm lòng:

Tục truyền Viêm Đế Thần Nông

Dạy dân gieo trồng, Nông – Dược phát sinh

Cháu ba đời có Đế Minh

Sinh con Lộc Tục lập Kinh Dương (vương) triều

Vua nước Xích Quỷ mỹ miều

Lấy nàng Long nữ yêu kiều sinh con

Sùng Lãm tức Lạc Long Quân

Con cháu xưng thuần một hiệu Hùng Vương

Lập quốc tên nước Văn Lang

Gọi tên dòng họ Hồng Bàng truyền ngôi

Trải qua suốt mười tám đời

Việt Nam Quốc tổ đời đời hiển vinh

Sách Thần Nông bản thảo kinh

Y thư Dược học kết tinh còn truyền

Rành rành sử sách truy nguyên

Mong cho hậu học thường xuyên thuộc lòng.

Kính cáo liệt vị Y tổ!

Trong lịch sử Y học cổ truyền Việt Nam, Danh y Đào Công Chính và tác phẩm Bảo Sinh Diên Thọ Toản Yếu không phải là cái tên xa lạ với người nghiên cứu Đông y và Hán Nôm. Trong nhiều cuốn sách có đề cập đến lịch sử YHCT và Thư tịch Hán Nôm Việt Nam đều có nhắc đến như: Đông y dược học khóa toát yếu (Phạm Văn Điều, 1957), Lược truyện các tác gia Việt Nam (Trần Văn Giáp, tập 1, 1962), Đông y lược khảo (Đỗ Đình Tuân, 1971), Bài giảng Y học dân tộc (Bộ môn YHDT – ĐH Y Hà Nội, tập 1, 1987), Giáo trình Nội khoa Y học cổ truyền (Nguyễn Trung Hòa, 1993), Lịch sử các Y gia Y học cổ truyền Việt Nam và Phương Đông (Bộ môn YHCT – ĐH Y Hà Nội, 1996), Tìm hiểu Thư tịch Y dược cổ truyền Việt Nam (Viện Nghiên cứu Hán Nôm, 2009)…

Về tiểu sử của Ngài, chúng con thấy sớm nhất trong Hải Dương Phong Vật Chí có ghi: Đào Công Chính, người xã Hội Am, huyện Vĩnh Lại (nay là xã Vĩnh Am, thành phố Hải Phòng), lúc nhỏ đã dĩnh ngộ, có tiếng là thần đồng, năm 13 tuổi đỗ Hương tiến. Đến khoa Tân Sửu niên hiệu Vĩnh Thọ đời Lê (1661), ngài mới 23 tuổi thi đỗ Tiến sĩ, vào thi đình đỗ luôn Bảng nhãn. Phụng mệnh đi sứ Bắc quốc, làm quan trải đến Hữu thị lang bộ Lại, Nhập thị kinh diên.

Được biết không chỉ là danh y, Đào Công Chính là vị quan thanh liêm, nhà thơ, nhà ngoại giao, nhà sử học. Nhà xuất bản Thông Tấn năm 2006 đã ấn hành tác phẩm Tổng tập Đào Công Chính giới thiệu 4 tác phẩm lớn: “Trùng san Lam sơn thực lục“, “Đại Việt Lê triều đế vương Trung hưng Công nghiệp thực lục“, “Bảo sinh diên thọ” và “Bắc sứ thi tập” của Bảng nhãn Đào Công Chính.

Tại Đà Nẵng, từ tháng 7/2012, Đào Công Chính đã được Hội đồng Nhân dân thành phố thông qua Nghị quyết đặt tên đường thuộc phường Khuê Trung, nay là phường Cẩm Lệ.

Trong Bài ca Dưỡng sinh Việt Nam do Bệnh viện YHCT chúng con tổ chức sáng tác đang góp phần lan tỏa phong trào Dưỡng sinh phòng bệnh trong cả nước, có nhắc đến: “Thiền sư Tuệ Tĩnh/ Cùng Đào Công Chính/ Tổ truyền Dưỡng sinh” và “Bảo Sinh Diên Thọ ra đời/ Dưỡng sinh đạo dẫn nơi nơi thực hành”.

Hôm nay đây, nhân dịp hướng đến Kỷ niệm 50 năm thành lập, Bệnh viện YHCT thành phố Đà Nẵng chúng con xin được tổ chức an vị tôn tượng Danh y Đào Công Chính, và có soạn bài kệ xưng tán công đức Danh y như sau:

Chúng con xin cúi đầu

Cung kính dâng lời khấn

Cung duy và phục ngưỡng

Trước tôn tượng quý ngài

Danh y Đào Công Chính

Người làng Cõi – Hội Am

Nay là xã Vĩnh Am

Thuộc thành phố Hải Phòng.

Ngài nổi tiếng thần đồng

Vào năm mười ba tuổi

Đã thi đậu Hương cống

Về sau đỗ Bảng nhãn

Đời vua Lê Thần Tông (1661).

Được triều đình bổ nhiệm

Làm Phó sứ sang Tàu

Về nước được thăng quan

Lại Bộ Hữu thị lang

Từng tham gia trùng san

Bộ Lam Sơn Thực Lục

Cùng Đại Việt Sử Ký.

Theo lệnh chúa Trịnh Căn

Soạn Bảo Sinh Diên Thọ

Để hướng dẫn vua quan

Tập dưỡng sinh sống khỏe

Từ thế kỷ Mười Bảy

Sách đã được lưu tồn.

Nay Bệnh viện chúng con

Xin khắc ghi công đức

An vị tôn tượng ngài

Cùng chư vị Y tổ

Từ Thần Nông Viêm Đế

Đến Hippocrates,

Đức Thiền sư Tuệ Tĩnh

Và Hải Thượng Lãn Ông.

Xin cúi đầu cầu mong

Lịch đại chư Y tổ

Cùng liệt vị tôn thần

Luôn hộ quốc an dân

Cho bệnh nhân mau khỏe

Giúp nghề y tiến bộ

Tránh được mọi lỗi lầm

Vững Y thuật, Y tâm

Sáng Nhân văn, Nhân bản

Khoa học và Đại chúng

Cùng Dân tộc trường tồn

Nguyện ước của chúng con

Tất cả đều thành tựu.

Xin cúi đầu kính ngưỡng

Dâng lên nén tâm hương

Cùng lễ vật lòng thành

Xin quý ngài chứng giám

Phúc di thượng hưởng!

Kính cáo liệt vị Y tổ! 

Với phương châm “Biết ơn, Bình an, Bản sắc, Bản lĩnh, Bứt phá” mà lãnh đạo Bệnh viện Y học cổ truyền thành phố Đà Nẵng chúng con đã ghi khắc tại Y miếu này, từ đầu năm 2024 đến nay, Bệnh viện chúng con đã hoàn thành tâm nguyện an trí bộ tượng Y tổ bao gồm: Thần Nông, thủy tổ Đông y cách đây khoảng 5.000 năm; Hippocrates, thủy tổ Y học hiện đại cách đây khoảng 2.500 năm, Thiền sư Tuệ Tĩnh, Ông Thánh Thuốc Nam với tuyên ngôn “Thuốc Nam Việt chữa người Nam Việt” từ thế kỷ XIV, đến Danh y Đào Công Chính “Tổ truyền Dưỡng sinh” thế kỷ XVII, và Y tổ Hải Thượng Lãn Ông, Danh nhân văn hóa thế kỷ XVIII của Việt Nam vừa được UNESCO vinh danh kỷ niệm 300 năm sinh.

Có lẽ cũng nhờ ân đức của liệt vị Thánh Tổ gia hộ độ trì, mà trong thời gian qua Bênh viện chúng con đã liên tục có những bước phát triển đột phá, không chỉ được sự tín nhiệm của hàng ngàn bệnh nhân, du khách tìm đến điều trị mỗi ngày, mà còn được lãnh đạo chính quyền thành phố, lãnh đạo Bộ Y tế tin tưởng giao cho nhiều trọng trách nhiệm vụ mới, như đảm nhận vai trò chức năng bệnh viện vùng, bệnh viện hạt nhân trong mạng lưới cơ sở y tế cả nước.

Chúng con luôn ý thức rằng, cùng với sự quan tâm ủng hộ của các cấp chính quyền, lãnh đạo bộ ngành, cùng với sự nổ lực vươn lên, khát vọng đổi mới, vươn tầm thời đại của mỗi một cá nhân và tập thể, chúng con còn luôn được sự che chở, nâng đỡ, soi sáng bằng trí tuệ và tình thương của chư vị tổ tiên huyết thống và tổ tiên tâm linh. Sự hiện diện của chư vị tổ tiên huyết thống và tổ tiên tâm linh không phải từ bên ngoài, từ cõi trên nào khác, mà dưới lăng kính khoa học hiện đại, chính là từ bên trong, từ huyết quản, từ tế bào, từ nguồn gen mà chúng con đã thừa hưởng và đang mang trong mình.

Cùng với những lễ phẩm, hoa trái, vật thực mà chúng con thành kính dâng lên trong lễ an vị tôn tượng hôm nay, một lần nữa chúng con xin được dâng lên những ca từ, giai điệu đã được liệt vị chư tổ đã ứng hiện trao truyền cho chúng con để luôn luôn mang theo và sẵn sàng trao lại cho quý đồng nghiệp cả nước và các thế hệ tương lai. Mong liệt vị chư Tổ hoan hỷ chứng giám và tiếp tục phù hộ độ trì cho Bệnh viện Y học cổ truyền thành phố Đà Nẵng nói riêng và ngành Y dược cổ truyền Việt Nam nói chung ngày càng phát triển bền vững và hiện đại:

Lương y phải như từ mẫu – lời thề ghi khắc núi sông

Y đạo cốt tại nhân tâm – khát vọng vươn tầm thời đại

 Nam mô Hoan hỷ tạng Bồ tát Ma ha tát!                                             

PHAN LANG bái soạn