Trang nhà LƯƠNG Y PHAN CÔNG TUẤN

Lương y NGUYỄN THIÊN QUYẾN

27/08/2025

Thầy thuốc Nhân dân, Lương y Nguyễn Thiên Quyến, nguyên Trưởng khoa Đông y Bệnh viện Xanh – Pôn, Hà Nội; nguyên Chủ tịch Hội Đông y thành phố Hà Nội, Tổng biên tập tạp chí Đông y Việt Nam,  là một dịch giả uy tín và là soạn giả nhiều đầu sách Đông y nổi tiếng ở Việt Nam, trong đó có bộ sách “Chẩn đoán phân biệt Chứng hậu trong Đông y” và “Chẩn đoán phân biệt chứng trạng trong Đông y”.

Khi mới học Đông y, nhiều cuốn sách như “Từ điển Đông y học cổ truyền”, “Kinh nghiệm để tránh sai lầm trong chẩn đoán và điều trị Đông y (Ngộ Chẩn Ngộ Trị)”… và hơn chục cuốn sách khác , đều là là sách “gối đầu giường” của tôi.

Nhớ có lần lương y T.Q.P ở Huế đến chơi nhà, có kể khi đi học lớp Giảng Viên ở Trung ương Hội Đông y, từng đến nhà thầy Nguyễn Thiên Quyến, ba vách nhà đều sách với sách, để giới thiệu một  vài cuốn sách, thầy phải bắc thang leo lên kệ mới lấy được. Tôi nghe mà.. chảy dãi.

Có lần lang thang ở Hà Nội, chuyện vãn với lương y Đ.T.H, tôi thắc mắc hỏi thời gian đâu mà lương y Nguyễn Thiên Quyến biên soạn hàng… núi sách như vậy, anh Đ.T.H cho biết ông cụ dường như không ngủ, ở vào cái tuổi “cổ lai hy” vẫn còn sung sức gia nhập đội tuần tra khu phố với đám thanh niên tự vệ hàng đêm. Nếu không, chắc còn… soạn thêm nhiều sách hơn nữa.

Nói vui vậy thôi, chứ ai cũng biết “con nhà tông, không giống lông cũng giống cánh”. Lương y Nguyễn Thiên Quyến là con của Danh y, Nhà văn hóa Nguyễn Tử Siêu, tác giả nhiều sách biên khảo và thuyết lịch sử, có lẽ là người đầu tiên dịch Nội Kinh Tố Vấn , biên soạn Y Học Tùng Thư và xuất bản từ trước năm 1945, đến nay vẫn liên tục tái bản. Sau 1954, lương y tham gia dịch một số tập sách trong bộ Lãn Ông Tâm Lĩnh do Ban Tu thư và Huấn luyện Viện Đông y chủ trì.

Tìm trên mạng, tôi bắt gặp một bài báo trên báo Tiền Phong (https://tienphong.vn/thao-lien-hoan-thuoc-hay-chua-mat-ngu-post640226.tpo#) có đoạn viết: “Có lần vui chuyện, nhà văn Hà Đình Cẩn hỏi lương y (Nguyễn Thiên Quyến) thường đọc sách y học, hay sách văn chương? Bởi giá sách nhà lương y ngoài sách của các đại danh y như Tuệ Tĩnh, Hải Thượng Lãn Ông, chất ngồn ngộn sách danh nhân, văn hóa – nghệ thuật, những bộ tiểu thuyết đồ sộ của nhà văn trong nước và thế giới. Lương y trả lời: “Tôi ham đọc cả hai. Đọc sách về các đại danh y để học hỏi thêm về Y học cổ truyền. Đọc sách văn chương và các danh nhân văn hóa là để hiểu thêm về con người. Cả hai đều cần thiết với một thầy thuốc. Có hiểu người, lại thạo nghề thuốc mới chữa được bệnh cho người. Với lại, có người sinh bệnh mà không phải chữa bằng thuốc, chỉ cần chữa “tinh thần”, cách sống là khỏe”.

Tôi không có duyên gặp lương y Nguyễn Thiên Quyến lúc sinh thời, nhưng có một kỷ niệm nho nhỏ. Theo giới thiệu của Lương y Trần Văn Quảng, Phó Tổng biên tập của tạp chí Đông y Việt Nam, vào năm 2020, có lần vợ chồng chị Nguyễn Thị Thu Nga , ái nữ của cố Lương y Nguyễn Thiên Quyến, nguyên là cán bộ văn phòng Trung ương Hội Đông y Việt Nam, sau khi nghỉ hưu vào mua nhà ở Đà Nẵng, đã đến thăm tôi ở cơ sở 2 Bệnh viện Y học cổ truyền, (lúc đó còn ở địa chỉ 342 Phan Châu Trinh). Chị Nga có mang tặng tôi tập sách “Y Tông Kim Giám Nội khoa, tập I”, do cố TTND Lương y Nguyễn Thiên Quyến dịch (từ quyển 18 đến quyển 38) cùng TTƯT Lương y Vũ Xuân Quang (dịch từ quyển 1 đến quyển 17), TTND Lương y Trần Văn Quảng (dịch từ quyển 39 đến quyển 43). Vợ chồng chị cũng ngỏ lời mời tôi có dịp ra Hà Nội đến thăm nhà bố mẹ ở số 8 đường Yên Phụ, gần đầu hồ Trúc Bạch.

Tôi có nhận lời nhưng rất tiếc, sau đó dịch Covid nổi lên, Bệnh viện chuyển về cơ sở mới, tôi lại đánh mất  điện thoại danh bạ đã lưu không khôi phục được, nên mất liên lạc với chị từ đó.

Hy vọng một dịp nào đó, tôi sẽ thực hiện lời hứa đến thắp nhang trước bàn thờ nhị vị lương y nổi tiếng đất  Hà Thành mà mình rất hâm mộ.

Đà Nẵng, 27/8/2025

P.C.T