Trang nhà LƯƠNG Y PHAN CÔNG TUẤN

Cõi nhớ NGUYỄN ĐỨC TRINH

24/05/2026

Anh Nguyễn Đức Trinh, tên cúng cơm là Dậu, tuổi Đinh Dậu (1957), mất vào lúc 1h45 ngày 16/2/2026, nhằm ngày 29 tháng Chạp, ngày cuối cùng của năm Ất Tỵ. Anh bị bệnh nặng, vào ra bệnh viện nhiều lần đã một năm rưỡi, có đợt hôn mê gan (bệnh não gan) kéo dài nhiều ngày rồi tỉnh lại, có lúc lại sốc phản vệ do thuốc, may là ngay trong bệnh viện nên cứu được, nhưng sau lần đó thì anh suy sụp hẳn. Việc ra đi của anh không quá bất ngờ, nhưng ngặt là rơi vào đúng ngày cuối năm. Gia đình họp bàn quyết định sẽ tổ chức khâm liệm, làm lễ và đưa đi hỏa táng trong ngày, nên không xem ngày giờ, không có cáo phó, không chiêng trống theo tang lễ lệ thường.

Tôi được chị Ngô Thị Thọ, vợ anh Trinh điện báo lúc 2h sáng, khi sang nhà thì đã có các anh chị ruột của anh Trinh là anh Năm Dị, chị Hương, chị Anh, mấy người em chị Thọ gồm Liên, Hùng, Tiến, và các đạo hữu bạn bè như Minh Tĩnh, Minh Thiện, Minh Hải, Nguyễn Minh Thái,… và bà con hàng xóm có mặt. Mỗi người một việc, hộ trợ công tác chuẩn bị, đến khoản 7 giờ thì tẩn liệm, sau đó làm lễ thiết linh sàng, thành phục, lễ viếng, truy điệu, đến khoảng 10h thì di quan lên xe về Trung tâm hỏa táng An Phước Viên ở Hòa Sơn.

Anh Nguyễn Đức Năng, là một lương y đồng môn và là anh em chú bác ruột với anh Trinh, đại diện gia đình phát biểu cám ơn bàn con thân hữu, đại diện chính quyền và Hội Đông y Hòa Vang, Cẩm Lệ đã đến viếng và đưa tiễn giác linh anh Nguyễn Đức Trinh. Tuy tang lễ diễn ra chóng vánh nhưng tương đối đầy đủ ý nghĩa, ngoài các nghi thức tôn giáo bên đạo Cao Đài, có các vòng hoa của đạo hữu, bạn bè, đồng nghiệp kính viếng, đặc biệt có điếu văn của Đại diện đạo hữu nhà đàn Thông linh khiếu, cùng vài bài thơ ấm cúng tình huynh đệ đồng đạo, đồng nghiệp đưa tiễn.

Thương Anh ra đi vội vàng, một số anh em sau đó đã lập nhóm NGUYỄN ĐỨC TRINH & NHỮNG NGƯỜI BẠN và phối hợp cùng gia đình tổ chức một buổi trà đàm tưởng nhớ Anh. Tham dự buổi trà đàm có mặt của vợ chồng anh Đỗ Thái – chị Minh Tĩnh, vợ chồng Nguyễn Minh Thái – chị Hưởng, vợ chồng Đinh Thanh Tường – Trương Thị Kim Thủy, vợ chồng Phan Công Tuấn – Đặng Thị Ánh Tuyết, bạn Minh Ân Nguyễn Tấn Ân, Lương y Lê Quý và Lâm Quang Tân, chị Hoa vợ anh Nhu, một bạn thân của anh Trinh; chị Phẩm – chị dâu trong họ, mẹ và em Tiến – em trai chị Thọ, cùng gia đình là chị Thọ và các cháu.

Buổi họp mặt chính thức bắt đầu lúc 17h ngày Thứ Bảy, mùng 10 tháng 2 (28/3/2026), tại tư gia anh Trinh chị Thọ, với nghi thức dâng hương cúng linh, sau đó mọi người cùng ngồi thành hai hàng đối mặt trước bàn thờ, cùng thọ thực với tâm tưởng dành hướng đến những ý nghĩ, lời nói, việc làm tốt đẹp của người vừa khuất. Đến khoảng 18h là chương trình Trà đàm. Mọi người ngồi vòng tròn, mỗi người tham dự lần lượt chia sẻ những kỷ niệm đẹp ấn tượng sâu sắc về anh Nguyễn Đức Trinh, thời gian quy định tối đa 10 phút/ người.

Mở đầu là chia sẻ của anh Đỗ Thái, anh không nhớ rõ gặp anh Trinh lúc nào, ở đâu, vì hai người đã biết nhau từ 40-50 năm trước, khi cùng tham gia các hoạt động Đoàn thanh niên Hưng đạo trong thánh thất Trung Thành. Khi anh Trinh mất, anh Thái đang ở trên quê Đại Lộc, đến tối mùng 1 Tết mới biết tin, nên rất bàng hoàng. Ngay đêm đó anh đã giãi bày nỗi lòng bằng đôi câu đối và bài thơ ngắn từ xa bái vọng về giác linh người bạn hiền.

Anh Lê Quý nhắc lại kỷ niệm cùng bạn trẻ Phan Công Tuấn trong lần đầu tìm đến nhà anh Trinh tham quan mô hình trồng nấm, lại được nghe anh Trinh say sưa nói về nghề làm thuốc Đông y. Anh Quý vốn từng học Đông y châm cứu với Bác Tám Liên Hoa, một anh lớn trong Hội Thánh Cao Đài, nhưng thường trú ở chùa Tam Tông Miếu của Giáo hội Minh Lý ở địa chỉ 82 Cao Thắng, Sài Gòn. Bác Tám cũng là thầy dạy châm cứu cho anh Trinh trong những khóa dạy châm cứu cấp tốc tại Hội Thánh Đà Nẵng.

Bạn Lâm Quang Tân là em trai của anh Lâm Quang Thành, là người được ông Lão Sáu ở chùa Hòa Nam gởi xuống nhà anh Trinh để học Châm cứu – thuốc Bắc, đã chia sẻ tuy không học trực tiếp anh Trinh nhưng luôn coi anh như một người thầy, vì đã có công hướng dẫn anh mình làm thuốc, từ đó hướng dẫn lại cho em. Nhờ nghề thuốc đó mà Tân có thể chăm sóc sức khỏe cho bản thân và cho mẹ già, các con từ bé đến lớn mỗi khi đau ốm, ít khi phải đi bệnh viện.

Người chia sẻ tiếp theo là chị Minh Tĩnh, một bạn đạo nhiều năm gắn bó với anh Trinh trong sinh hoạt trong Đoàn Thanh niên Hưng Đạo ở Thánh Thất Trung Thành. Phải mất một lúc kìm nén những giọt nước mắt nghẹn ngào, chị nhắc lại những kỷ niệm sinh hoạt các đợt cắm trại Hà Tiên, Hưng Đạo, Dương Sơn, rồi lao động trồng khoai ở sở nông Mỹ Thị, và các chuyến hành hương về Cai Lậy, đã từng ngã xỉu nhờ anh Trinh bấm huyệt sơ cứu… Cảm động nhất là dường như linh tính mách bảo, trước khi đi ngủ vào cái đêm anh Trinh ra đi, chị sắp sẵn túi xách, hành lý, áo tràng… Đến khi nhận điện thoại của chị Thọ là chị vùng dậy khoác áo gọi con chở lên nhà anh Trinh ngay. Chị là một trong những người đến viếng sớm nhất sau khi anh Trinh trút hơi thở cuối cùng.

Bạn Kim Thủy, vợ anh Tường không kìm nước mắt khi nhắc lại lần hai vợ chồng vào thăm anh lần cuối cùng chiều ngày 28 tháng Chạp, trước khi anh ra đi. Còn bạn Ánh Tuyết vẫn nhớ những lần anh Trinh mang hủ tương đến cho, hay chở giùm canh dầu phụng nặng 30-40 lít đến nhà. Nhớ nhất những lần nhà Tuấn Tuyết ngập nước mùa lũ đến mấy ngày, cúp nước cúp điện đói meo, vợ chồng anh đã đùm gói thức ăn, bánh xèo đến tiếp cứu.

Chị Hoa, vợ anh Nhu nhớ mãi lần ra nhà anh Trinh chữa bệnh lúc bụng đã vượt mặt, đẻ rớt ngoài đường trong lúc nhà không có ai. Dường như linh tính mách bảo, anh Trinh đang đàm đạo ở nhà anh Bảy Tĩnh, gần Nhà Tịnh, đã chạy về kịp thời gọi mẹ chị Thọ cùng lên chăm sóc cho mẹ bà bé sơ sinh.

Theo vòng quay đến lượt chị Thọ, người bạn đời, bạn đạo hơn 40 năm chung sống cùng anh Trinh. Thật khó để cho chị chia sẻ hết nỗi lòng. Chúng tôi biết hơn một năm qua chị đã hết lòng hết sức chăm sóc cho chồng, không thể nhớ hết bao nhiêu chuyến nhập viện, xuất viện, thuốc trong, thuốc ngoài, kết hợp thuốc nam thuốc bắc, rồi châm cứu, đốt cứu, chườm lá… Các con còn lo cho cháu nhỏ nên một mình chị gồng mình gánh vác. Khi tự biết khó lòng qua khỏi bạo bệnh nên anh đã nhờ chị ra bàn thờ thắp hương xin Thầy cho ra đi sớm. Có lẽ nhờ công phu tu tập theo anh Trinh nhiều năm, nên chị cũng giác ngộ được nhiều điều và rắn rỏi đón nhận mọi thử thách. Có những đêm đang đau đớn, nhưng rồi nghe chị trở mình, sợ ảnh hưởng giấc ngủ của chị vì sáng mai còn đi làm, nên anh cắn răng chịu đựng không dám rên rỉ. Trước đêm anh ra đi, dường như linh tính mách bảo, chị đã tắm rửa lau người sạch sẽ cho anh. Trước lúc trút hơi thở cuối, dường như anh có gọi chị thều thào không thành tiếng, chị đã dậy và gắng sức dìu anh từ giường lên ghế bố để ngồi cho dễ thở một lúc. Và anh đã an nhiên ra đi trong tư thế ngủ ngồi của một người con của đạo Thầy trong khi chị vừa chợp mắt.

Sinh thời, từ rất nhiều năm trước khi đang còn khỏe mạnh, anh Trinh hay nói cho chị Thọ biết khi anh mất sẽ không có ngày giỗ, và sáng mất chiều chôn. Chị Thọ thường cười nói làm gì có chuyện đó, dù có đói khổ đến đâu, chị và các con cũng có thể lo cho anh vài ba ngày đám tang trọng thể. Giờ anh đi rồi, chị mới thấy sững sờ vì câu nói linh nghiệm của anh.

Anh Nguyễn Minh Thái, vừa là bạn đạo, vừa là bạn đời, quen từ thuở nhỏ trong nhóm bạn thân Trinh, Mỹ, Nhu, Liêm, Thái, Sơn gắn bó cùng nhau hơn nửa thế kỷ. Anh Thái từng học nghề Đông y châm cứu nhưng về sau rẽ ngang chuyên sâu về thực dưỡng Ohsawa theo truyền thống gia đình. Kỷ niệm của anh về anh Trinh có rất nhiều, không thể nào kể hết, nhất là trong những lần chuyện trò đàm đạo ngắm trăng thâu đêm suốt sáng ở Nổng Cao (sau này là Thánh xá Liêm Lạc) hay vườn Viên Linh của nhà anh Thái. Điều anh Thái nhớ nhất là trong các đợt dịch Covid, có khi cả nhà bị lây truyền mắc bệnh, đã lên quầy thuốc anh Trinh bốc thuốc và điều trị đều qua khỏi một cách khá nhẹ nhàng. Trong gia đình bè bạn, có ai đau ốm đều được anh Trinh tận tình chăm sóc thuốc thang đầy đủ.

Bạn Minh Ân (NguyễnTấn Ân), đồng đạo trong dòng tu Đàn Thông linh khiếu, nhà ở tận Tiên Hà, Tiên Phước, cách nhà anh Trinh hơn 100 km. Ngay khi nhận tin anh Trinh mất, đã vội dắt xe máy chạy ngay về Đà Nẵng. Trên suốt chặng đường 3-4 giờ đồng hồ, những hình ảnh kỷ niệm về vị hiền huynh thân kính cứ chập chờn ùa về như cả một dòng sông ký ức. Nhớ nhất là ngày mẹ Ân bệnh trọng trở nặng, tưởng không qua khỏi, anh Trinh và chị Thọ nhận tin báo liền tức tốc mang sâm Cao ly chạy lên nhà kịp đổ thuốc hồi dương cho bà khỏe lại và sống vui vầy với cháu con thêm vài ba năm nữa. Mấy ngày giáp Tết, Ân luôn điện thăm hỏi chị Thọ về tình hình sức khỏe anh Trinh, biết điềm không lành nên đã âm thầm soạn sẵn bài điếu văn để dùng khi hữu sự. Khi vừa đến nhà anh Trinh, tôi chưa từng gặp Ân ngoài đời nhưng Ân lại gần chào hỏi thân thiện, hỏi ra mới biết qua giới thiệu của anh Trinh, Ân vẫn âm thầm theo dõi facebook của tôi. Ân đã chuyển bài điếu văn kèm một bài thơ mới sáng tác trên đường cho tôi đi in để phục vụ lễ truy điệu.

Đinh Thanh Tường, một đồng đạo, đồng nghiệp có nhiều kỷ niệm gắn bó cùng anh Trinh từ thuở mới mon men học thuốc ở chi hội Phước Thiện (nay là thánh thất Trung Bửu), cả hai cùng thọ giáo với ân sư là bác Giáo Bích (bác Giáo thiện Phùng Thanh Nghiễm). Khi đó bác Giáo già yếu hay bệnh tật, nên đã ủy thác mọi việc hướng dẫn Tường học tập cho người học trò cả Đức Trinh mà bác Giáo hết lòng yêu quý. Tuy rằng có nhiều lúc hai thầy trò cãi nhau vì cậu học trò Đức Trinh bướng bỉnh khi luận bệnh hay bị ảnh hưởng bởi sách Hải Thượng Lãn Ông, thích dùng các vị thuốc Quế nhục, Phụ tử hồi dương cứu nghịch. Bác Giáo Bích thường nhắc nhỏ Tường học thì học, nhưng cần thận trọng, giữ tay thước đừng để ảnh hưởng bởi thằng “nghịch đồ Quế Phụ” đó; thỉnh thoảng rảnh rỗi nên qua thầy Bảy Hội (Phùng Tấn Hội), em ruột của bác Giáo Bích để học thêm về Nhi khoa. Hai anh em thầy Bích, thầy Bảy đều là các thầy thuốc kiêm thông Nho – Y – Lý – Bốc nổi tiếng trong vùng.

Nói thì nói vậy, nhưng Tường biết rõ bác Giáo Bích rất tin tưởng và tự hào về cậu trò Đức Trinh, bởi không chỉ siêng năng sách đèn học thuốc, mà còn chăm chỉ chịu thương chịu khó chuyện trồng rau, cơm trưa trà sáng, thuốc thang phục vụ chăm sóc sức khỏe, đời sống cho thầy và các bác lớn tuổi đang tu tịnh ở cơ quan Phước Thiện, như bác Giáo Hai, bác Lễ Đáo, bác Hòa…

Tuy mới chỉ dùi mài theo thầy học tập vài năm mà không ít bệnh nhân xa gần đã đến tìm thầy trẻ Đức Trinh chữa bệnh, nhất là cấp cứu trong các trường hợp trúng gió, trúng nắng. Ngoài việc học thuốc, anh Trinh cùng các bạn đồng lứa như Nguyễn Văn Tàu, Đặng Quốc Tín, Đặng Quốc Tứ, Phùng Tấn Lộc, Ông Văn Tín, Ngô Văn Thuận… còn sang lò võ Tư Kỳ nổi tiếng ở Cẩm Lệ để học võ và môn thuốc trật đả. Xác tín thêm lời chị Thọ kể ở trên, mấy chục năm trước anh Tường đã nhiều lần nghe anh Trinh nói rằng đời anh khi trả xong nghiệp về với Thầy, sáng chết chiều chôn hay đem thiêu xác rải tro ngoài biển. Tưởng chỉ nói chơi, giờ đây anh Tường mới thấy lời anh đúng là ứng nghiệm.

Hơn ba giờ đồng hồ trôi qua, buổi trà đàm khép lại bằng những chia sẻ của người viết bài này (xem bài Nhớ một thời học Đông y) cùng ý nguyện mong muốn được ghi chép kết tập lại những tâm tình của người ở lại gởi về CÕI NHỚ cho giác linh Minh Trinh NGUYỄN ĐỨC TRINH trong ngày Kỷ niệm Bách nhật.

May mắn cho ý tưởng này đã được các anh chị em, gia đình, đạo hữu, bạn bè, đồng nghiệp hưởng ứng; nhất là có thêm sự rà soát biên tập của lương y Đinh Thanh Tường cùng một vài nhà báo, cuối cùng đã nên vóc nên hình thành tập sách nhỏ này trên tay thân hữu trong dịp tròn 100 ngày anh Nguyễn Đức Trinh qua đời.

Xin trân trọng sự đóng góp của mọi người và miễn thứ cho các nhầm lẫn sai sót trong quá trình thực hiện của nhóm biên tập.

PHAN CÔNG TUẤN