XUÂN NHẬT NHÀN HỨNG 3

12/08/2025

THƠ CHỮ HÁN HẢI THƯỢNG LÃN ÔNG 13

XUÂN NHẬT NHÀN HỨNG- 春日閒興 – KỲ 3

Nguyên văn và phiên âm :

山居無事掩柴扉 Sơn cư vô sự yểm sài phi [1]

懶看赢輸半局碁 Lãn khán doanh thâu bán cục kỳ.

數點梅梢知易理 Sổ điểm mai tiêu tri Dịch lý [2]

一陽雷雨悟醫機 Nhất dương lôi vũ ngộ Y ky [3]

花含笑臉來陪酒 Hoa hàm tiếu kiểm lai bồi tửu,

鳥練嬌音學做詩 Điểu luyện kiều âm học tố thi.

門外桃村紅艶處 Môn ngoại đào thôn hồng diễm xứ,

時聞漁笛膈花吹 Thời văn ngư địch cách hoa xuy.

Dịch nghĩa:

Ở nhà trên núi không có việc che phên cửa,

Biếng ngại xem ai thắng ai thua nửa cuộc cờ

Đếm hoa mai trên đầu cành biết được lý kinh Dịch,

Nhất dương dậy sấm mưa, hiểu được lẽ nhiệm màu nghề y.

Hoa chúm chím cười tới tiếp rượu,

Chim luyện uốn lưỡi nắn tiếng học làm thơ.

Cái chỗ đỏ đẹp ở xóm đào phía cửa trước,

Thường thường nghe tiếng sáo của vạn chài thổi ở cách bên kia rặng hoa.

Dịch thơ:

Cảnh rừng rảnh việc khép rèm thưa,

Thua được màng chi nửa cuộc cờ.

Mai trổ bông ra hay Dịch lý

Sấm rền dương tới biết Y cơ

Hoa cười mủm mỉm thêm vui rượu,

Chim hót lao xao muốn học thơ.

Ngoài cửa thôn đào trông đỏ thắm,

Cách hoa vẳng tiếng sáo chài đưa.

(Nguyễn Thanh Giản, Tử Siêu, Nam Trân dịch)

Bản dịch khác:

Ở non không việc, cửa sài đóng

Lười ngó ăn thua nửa cuộc cờ

Mấy đóa mai lay hay Dịch lý

Đầu mùa sấm dậy biết Y cơ

Hoa cười chúm chím vui hầu rượu

Chim hót êm lời muốn học thơ

Ngoài cửa thôn đào bao đỏ thắm

Cách hoa chẳng vẳng sáo chài đưa

(Bùi Hạnh Cẩn dịch)

Ở núi rỗi nhàn khép cửa sài

Lười xem cờ thế ai hơn ai

Nghe nhìn sấm chớp tường Y lý

Thử đếm hoa mai đoán Dịch ngay

Hoa chúm chím cười mời nâng chén

Chim ca thánh thót luyện thơ hay

Thôn ngoài đỏ thắm nương đào trải

Vang vọng rừng hoa tiếng sáo chài

(Phan Công Tuấn dịch)

Chú thích:

[1] Sài phi: Cửa sài, có khi gọi “sài môn“, nghĩa là cái cửa bằng phên tre, thanh củi hay gỗ tạp, chỉ gia cảnh nhà nghèo hay nơi ở của ẩn sĩ trong các tác phẩm văn học cổ. “Cửa sài vừa ngỏ then hoa” (câu 529, Truyện Kiều).

[2] Dịch lý: lẽ biến hóa trong kinh Dịch.

[3] Y ky: Còn đọc Y cơ, then máy biến hóa của nghề làm thuốc.