Trang nhà LƯƠNG Y PHAN CÔNG TUẤN

Bài LỤC VỊ HOÀN không phải của TRƯƠNG TRỌNG CẢNH

02/04/2024

Trong bài “Hai bài thuốc nổi tiếng của Trương Trọng Cảnh” đăng trên báo NNVN (http://www.nongnghiep.vn/NongnghiepVN/viVN/61/158/5/5/5/47067/), tác giả có viết: “Trong giới y học cổ truyền Việt Nam chắc không ai là không biết, không thuộc hai bài thuốc cổ phương Bát vị và Lục vị, một bài đại diện cho chứng âm hư, một bài đại diện cho chứng dương hư. Nhưng xuất xứ 2 bài thuốc thì chưa chắc ai cũng biết”.

Xem tựa đề bài báo đã ngờ ngợ, đọc nội dung sau đó, tôi thật sự sửng sốt khi thấy tác giả khẳng định: Trương Trọng Cảnh dùng bài “Bát vị” nhưng bỏ đi 2 vị quế và phụ tử. Còn lại 6 vị gọi là bài “Lục vị”.

Đúng là bài Bát vị bỏ đi hai vị Quế, Phụ thành bài Lục vị, nhưng Trương Trọng Cảnh dù được người đời tôn là  Thánh y vẫn chưa kịp làm việc đó trong thời Đông Hán và trước tác Thương Hàn Tạp Bệnh Luận của ông. Nếu chịu khó đọc kỹ bất kỳ một cuốn sách phương tể học nào, tiếng Việt hay tiếng Hoa đều được, thầy thuốc Đông y ai cũng biết tác giả bài Lục vị là “ông tổ nhi khoa” Tiền Ất (tức Tiền Trọng Dương, tác giả sách Tiểu nhi dược chứng trực quyết, là tác phẩm sớm nhất hiện còn về Nhi khoa của TQ), sống khoảng 1032-1113, nghĩa là sau Trương Trọng Cảnh gần… 1000 năm.

Nếu chịu khó đọc cho kỹ, nghĩ cho sâu, đằng sau mỗi bài thuốc quý chúng ta đang thừa hưởng trong di sản Đông y, ta sẽ không chỉ thấy các vị thuốc, tính năng, tác dụng hay cách chế, cách dùng  mà còn thấy được biết bao mồ hôi công sức trí tuệ của các bậc tiền nhân đi trước đã dày công gây dựng để  đưa Đông y trên đường phát triển cho đến hôm nay.

Mong kẻ hậu học luôn ghi nhớ điều này và chớ suy diễn một cách khinh suất về tác giả các bài thuốc cổ!

PHAN CÔNG TUẤN

……….

CHÚ THÍCH: GIÚP NHỚ PHƯƠNG THANG

Lục vị Thục địa – Hoài sơn –
Bạch linh – Trạch tả – Mẫu đơn – Sơn thù.
Bát vị Quế – Phụ thêm vô,
Mạch môn – Ngũ vị thay phò Bát tiên.
Bát vị – Ngưu tất – Sa tiền
Là hoàn Thận khí phương truyền Tế sinh.

(Ghi chú: Bát tiên trường thọ là bài Lục vị gia Mạch môn, Ngũ vị.
Tế sinh thận khí hoàn là bài Bát vị gia Ngưu tất, Sa tiền)

P.C.T